Nobelovac Odisej Elitis na srpskom jeziku

!Kokoška predstavlja nova domaća izdanja evropske književnosti!

Čak i prva, ma koliko pažljiva – nedovoljno obuhvatna čitanja pesničke knjige Elegije iz Oksopetre grčkog nobelovca Odiseja Elitisa, suočavaju čitaoca sa kontemplativnom „studijom smrti“ i svakako ne samo po naslovu podsećaju na sjajnu poeziju velikog nemačkog pesnika, autora „Devinskih elegija“ Rajnera Marije Rilkea.

Prema definiciji iz rečnika književnih pojmova, elegija je „pesma žalosti, jadikovka“. Ali Elitisove elegije, iako sadrže ton tugovanja, nisu žalosne – ne oprašta se, niti oplakuje. Posredi je zapanjujuća zrelost i mudrost odnosa prema vlastitoj smrtnosti, kakva se do poslednjeg trenutka oslanja na ljubav i lepo. Nasuprot smrti, Elitis pronalazi svetlost:

Šta je to, starije od vremena kao naslage zlata
U ilovači tvog uma možda zasijalo pa je
Ono neposlato i neuhvatljivo postalo vidljivo
I iako boje nemaju godine ili mirise
Tvoj život kao da počinje…

Četrnaest pesama Elegija iz Oksopetre usredsređuju se na smrt koju pesnik proučava bez straha, s liričnošću, nadom i filozofskim raspoloženjem. Stil, jezik, muzika pesama koje je Elitis pisao uoči svog osamdesetog rođendana potvrđuju Elitisa kao jednog od najosobenijih i najvrednijih pesnika dvadesetog veka. Njegova popularnost u Grčkoj i dalje je zapanjujuća. Nakon primanja Nobelove nagrade, postao je neka vrsta nacionalnog blaga, što se vidi iz kontinuiranog uključivanja njegovog imena u kulturnu i nacionalnu simboliku: više od desetak ulica u Grčkoj i na Kipru nosi ime po njemu; statua u prirodnoj veličini koju je izvajao Janis Papas postavljena je na jednom od centralnih trgova Kolonakija; brod za krstarenje, pozorište na ostrvu Ios i hotel u Tesaliji dobili su ime po njemu. Biografski podaci i mnogi stihovi iz njegove poezije krase turističke pamflete koji mame posetioce da putuju na grčka ostrva. Takva kulturna inkorporacija predstavlja oštru suprotnost dubljoj suštini njegove poezije, kao i asketskom životu koji je vodio u svom malom stanu, ali predstavlja poželjan primer kulturne politike, često nedovoljno okrenute poetskom stvaralaštvu. Elitisova poezija očigledno se opire površnim klasifikacijama. Njegov višeznačni stil pisanja, zajedno sa lucidnim teorijskim formulacijama, obezbedio mu je važno mesto u modernoj svetskoj književnosti.

Elegije iz Oksopetre objavilo je Kontrast izdavaštvo u prevodu dr Vladimira Boškovića, koji je doktorirao upravo na Elitisovoj poeziji, i bio nagrađen nagradom „Miloš Đurić“ za prevod Elitisove poeme Dostojno jest.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *